§ 37. Краіны Афрыкі (падручнік)

§ 37. Краіны Афрыкі

 

1. Дэкаланізацыю Афрыкі

            Пасля заканчэння Другой сусветнайвайны на афрыканскім кантыненце разгарнуўся працэс дэкаланізацыі. Да канца60-х гадоў амаль усе афрыканскія краіны атрымалі незалежнасць. Але спакою ў іхне наступіла - пачаліся працяглыя грамадзянскія вайны, міждзяржаўныяканфлікты.

            Да пачатку 70-х гадоў толькіПартугалія захоўвала свае каланіяльныя ўладанні ў Афрыцы: Ангола, Мазамбік,Гвінея-Бісаў і інш Даўгачасная партызанская вайна, ціск сусветнагаграмадскасці. Рэвалюцыі 1974 г. у Партугаліі адкрылі шлях гэтых краін унезалежнасці.

 

Дэкаланізацыю Афрыкі

Метраполія

Год атрымання (прадастаўлення)  незалежнасці

Назва краіны

Вялікабрытанія

1951

Лівія (з 1943 г.  была пад сумесным кіраўніцтвам Англіі і Францыі)

1956

Судан

1957

Гана

1960

Нігерыя, Самалі

1961

Танганьіка (Танзанія  пасля аб'яднання з Занзыбаром), Сьера-Леонэ

1962

Уганда

1963

Кенія, Занзыбар

1964

Паўночная Радэзія  (Замбія), Ньясаленд (Малаві)

1965

Паўднёвая Радэзія (Зімбабве  з 1980 г.)

1966

Бечуаналенд  (Батсвана), Лесота

1968

Свазіленд

1990

Намібія (была  акупаваная ПАР)

 

 

Францыя

1956

Марока, Туніс

1958

Гвінея

1960

Малі, Нігер, Чад,  Цэнтральна-Афрыканская Рэспубліка, Таго, Бенін, Камерун, Габон, Дагомея,  Верхняя Вольта, Бераг Слановай Косткі, Конга, Маўрытанія, Сенегал, Мадагаскар

1962

Алжыр

1977

Джыбуці

Бельгія

1960

Конга

1962

Бурундзі, Руанда

Партугалія

1973

Гвінея-Бісаў

1975

Ангола, Мазамбік,  Астравы Зялёнага Мыса, Сан-Тамэ і Прынсіпі

Іспанія

1968

Экватарыяльная Гвінея

1974

Заходняя Сахара  (Паўночная частка акупаваная Марока з 1976 г.)

 

            У Афрыцы засталася адзіная тэрыторыя,статус якой пакуль не вызначаны. Гэта былая іспанская калонія - ЗаходняяСахара. На гэтую тэрыторыю прэтэндуе Марока. Супраць акупацыі выступае рухПОЛИСАРИО, які вядзе партызанскую барацьбу.

 

 

 

18

 

2. Паўднёвая Афрыка

            Найбольш развітой краінайПаўднёвай Афрыкі і наогул кантынента з'яўляецца ПаўднёваафрыканскаяРэспубліка.

            Паўднёва-Афрыканская Рэспубліка(ПАР) была створана ў 1961 г. Асновай дзяржаўнай палітыкі стаў апартэід.Белая меншасць ПАР прысвоіла выключнае права на ўлада ў краіне, а людзі іншай расы(Чорныя, каляровыя) лічыліся людзьмі другога гатунку. Дэкаланізацыю Афрыкіістотна змяніла становішча ПАР. Стваральнікі апартэіду зразумелі, што новыя незалежныядзяржавы не будуць мірыцца з існуючым на поўдні Афрыкі расісцкіх рэжымам імабілізуюць сусветную грамадскасць на барацьбу зь ім. Каб захаваць рэжым,ажыццяўляліся наступныя мерапрыемства:

            - Ствараліся аўтаномнаегаспадарка і вайсковая прамысловасць, што ва ўмовах міжнароднай ізаляцыіпрыводзіла неэфектыўнасць галінаў гаспадаркі і штучнае завышэнне цэн іг.д.;

            - Рабіліся спробы стварыць на поўначад ПАВ пояс бяспекі з Анголы, Мазамбіка, партугальскіх калёніяў;

            - Распрацоўваць уласныя атамную зброю.

            Рэжым набраў рыс паліцыянта.Ураду было дазволена высяляць афрыканцаў з любой мясцовасці краіны. Былізабароненыя шлюбы чорных з белымі. Забараняліся антырасісцка арганізацыі, ууключаючы Афрыканскі Нацыянальны Кангрэс (АНК), лідэр якога ў 1963 г.быў асуджаны на пажыццёвае зняволенне. Урад спрабавала аддзяліць белае і чорнае насельніцтва.З гэтай мэтай у ПАР ствараліся бантустаны для негрыцянскага насельніцтва -ізаляваныя дзяржавы ў дзяржаве з органамі самакіравання. 1981 ўбантустанах, якія займалі 13% тэрыторыі краіны, пражывала 75% насельніцтва.

            Але ўсе гэтыя меры праваліліся: не атрымаласястварыць пояс бяспекі, афрыканскае насельніцтва не выяўляла пакорайвыкарыстоўвала ўсе сродкі барацьбы. У белай суполцы намеціўся раскол: большасцьяе пачатку выступаць за палітычныя рэформы і за стварэнне многорасовойдэмакратычнай дзяржавы. Першым крокам у гэтым напрамку стала прыняцце новайканстытуцыі 1984 У 1989 г. да ўлады ў ПАР прыйшоў Фрэдэрык дэКлерк. Ён ажыццявіў рэформы, якія прывялі да падзення расісцкага рэжыму. У1993 у ПАР ўпершыню праведзены свабодныя выбары. Прэзідэнтам краіны стаў чарнаскурыНэльсан Мандэла - лідэр АНК.

            Ангола. 15 студзеня 1975 г. лідэры асноўных груповак, якія вялі барацьбу супрацькаланізатараў ў Анголе (МПЛА, УНІТА, ФНЛА), падпісалі дамову аб стварэнніпераходнага ўрада і правядзенне усеагульных выбараў. 31 студзень 1975 г. такіўрад было створана. Але, не задаволіўшыся размеркаваннем улады, УНІТАсправакавала грамадзянскую вайну. У барацьбе за ўладу УНІТА і ФНЛА аб'ядналісвае намаганні і звярнуліся ў Паўднёва-Афрыканскай Рэспублікі. У кастрычніку1975 аб'яднаныя войскі УНІТА, ФНЛА і Паўднёва-Афрыканскай Рэспублікі пачалі наступ наг. Луанду. У гэтых цяжкіх умовах лідэры МПЛА звярнуліся да Кубе. У ноч з 4на 5 лістапада 1975 г. Ф. Кастра прыняў рашэнне аб накіраванні ў Анголукубінскіх войскаў. Кубінскія войскі здолелі спыніць наступ і разграміць войскіагрэсара. 11 лістапад 1975 Агасціна Нето, лідэр МПЛА, які абвясціўнезалежнасць Народнай Рэспублікі Анголы. Ангола прыняла сацыялістычную арыентацыю.СССР аказаў эканамічную і асабліва ваенную дапамогу, але яна апынуласямалаэфектыўнай. Працяглая вайна і перыядычныя рэйды войскаў ПАР з глыбіні тэрыторыікраіны паставілі Анголу на грань катастрофы. У 1988 г. быў падпісаны«Прынцыпы мірнага ўрэгулявання ў Паўднёва-Заходняй Афрыцы», паводле якога ПАРпадавала незалежнасць Намібіі, а Куба выводзіла войскі з Анголы.

            У 1989 г. ўрад Анголы зрабіўспробу знішчыць УНІТА, але наступ праваліўся і ўрад Анголы пагадзіўся наперамовы. Грамадзянская вайна нанесла шкоду краіне ў памеры 25 млрд. даляраўЗША, знешні доўг вырас да 11 млрд. даляраў. 31 мая 1991 Ж.Е. душСантуш - кіраўнік урада Анголы і Ж. Савімбі - лідэр УНІТА падпісалі ўЛісабоне пагадненне аб свеце і правядзенне агульнанацыянальных выбараў, якія быліправедзеныя ў 1992 г. Перамогу атрымала МПЛА. УНІТА не пагадзілася з такімразвіццём падзей і ўзялася за зброю. Грамадзянская вайна працягнулася яшчэ надзесяць гадоў. З 1999 г. групоўкі УНІТА пацярпела паразу, страцілаключавыя свае раёны. 22 Лютага 2002 Савімбі трапіў у акружэнне ізагінуў. Пасля загипели лідэра УНІТА, які дамагаўся толькі абсалютнай улады,краіна ўрэшце перайшла да мірнага жыцця. Але трыццацігадовая вайна дашчэнтуразбурыў краіну.

            Складаная сітуацыя ўзнікла ў Паўднёвай Радэзіі (Зімбабве). Там пражывала значная белая меншасць, у асноўным фермеры.Белыя ў 1965 г. абвясцілі незалежнасць Радэзіі і спрабавалі стварыцьдзяржава ПАР (белая меншасць абвясціла сваё выключнае права на ўладу - рэжымапартэіду - расавая дыскрымінацыя). Ні Вялікабрытанія, якой раней належалаРадэзія, ні ААН не прызналі гэтай незалежнасці, афрыканцы (чорная большасць)пачалі ўзброеную барацьбу супраць белай абшчыны. Апынуўшыся ў ізаляцыі, белыя ў1979 селі з афрыканцамі за стол перамоваў. Была распрацавана новаяканстытуцыя, якая прызнавала роўнасць рас, на яе аснове былі праведзены выбары іабвешчаная незалежнасць новага дзяржавы - Зімбабвэ.

Апошняйтэрыторыяй, якая атрымала незалежнасць, была былая Паўднёва-Заходняя Афрыка (Намібія), Мандат на кіраванне якой быўперададзены Паўднёва-Афрыканскага Саюзу пасля Першай сусветнай вайны. ПАС (пасляПАР) спрабавала наогул анэксаваць гэтую тэрыторыю. Афрыканцы ў 1966 г.пачалі ўзброеную барацьбу за незалежнасць, якую абвясціла арганізацыя СВАПО. ААН у1973 пазбавіла ПАР мандата на гэтую тэрыторыю, а ў 1977 г. былапрынятая рэзалюцыя аб вывадзе войскаў ПАР. Толькі ў 1989 г. у ПАРзразумелі бесперспектыўнасць ўтрымаць за сабой Намібію. Так з'явілася яшчэ аднадзяржава ў Афрыцы.

 

3. КраіныТрапічнай Афрыкі

            Развіццё краін Трапічнай Афрыкіапынуўся самым складаным. У момант заваёвы гэтымі краінамі незалежнасці,асноўная маса насельніцтва была занята ў традыцыйных галінах гаспадаркі, дзепанавалі родаплемянных адносіны. Спробы разбурыць традыцыйнае жыцці мелісур'ёзныя негатыўныя наступствы. Дамагаючыся поўнай незалежнасці, лідэры імкнулісязменшыць ролю сельскагаспадарчай і сыравіннага экспарту, што канчатковападрывала эканоміку гэтых краін і пазбаўляла іх адзінага стабільнага крыніцыдаходаў. Адзінае, у чым мелі поспех краіны Трапічнай Афрыкі, так гэта ў стварэннітыранічны рэжымаў, як прасавецкіх, так і празаходніх.

Вялікія тэмпырост насельніцтва зводзілі на няма ўсе намаганні па пераадоленні адсталасці.Вытворчасць прадуктаў харчавання не паспявала за ростам колькасцінасельніцтва, што прыводзіла да перыядычнага голаду, выносіць мільёны жыццяў.Акрамя голаду краіны Афрыкі пастаянна дзівяць эпідэміі цяжкіх хвароб.

            Нестабільнасць рэгіёну ўзмацняласяпраз штучнасьць афрыканскіх межаў. Каб прадухіліць памежным спрэчках,афрыканскія краіны дамовіліся прытрымлівацца прынцыпу павагі існых межаў,замацаванага ў Статуце Арганізацыі Афрыканскага Адзінства (ОАЕ, утвораная ў маі1963 г.). Аднак гэта не дапамагло прадухіліць ўнутраных і міждзяржаўнымканфліктаў.

 

Найбуйнейшыя канфлікты на тэрыторыi Афрыкі

Гады

Краіна, падзеі

1952-1960

Мяцеж руху «маў-маў"  у Кеніі

1954-1962

Нацыянальна-вызваленчая  барацьба за незалежнасць Алжыра

1955-…

Барацьба  хрысціянскага насельніцтва на поўдні Судана

1960-1965,  1977-1978, 1997-…

Грамадзянская вайна ў  Дэмакратычнай Рэспубліцы Конга (Заір - 1965-1997), сепаратысцкія рухі, умяшанне  суседніх, еўрапейскіх дзяржаў, СССР, ЗША

1961-1975

Вайна за незалежнасць  Анголы

1962-1973

Вайна за незалежнасць  Гвінеі-Бісаў

1963-1975

Вайна за незалежнасць  Мазамбіка

1963-1967

Вайна Самалі з Кеніяй

1964-1968, 1977-1978

Войны Самалі з  Эфіопіяй

1964 (1972) –1979

Грамадзянская вайна  (Вайна белай і чорнай абшчын) ў Радэзіі

1966-1989

Барацьба Намібіі па  незалежнасць

1967-1970

Грамадзянская вайна ў  Нігерыі. Спроба стварэння на поўдні краіны незалежнай дзяржавы Биафра

1968-1971, 1976-1990

Грамадзянская вайна ў  Чадзе, ўмяшанне ў падзеі Францыі і Лівіі

1975-2002

Грамадзянская вайна ў  Анголе. Умяшанне ў падзеі СССР, Кубы, ПАР

1975-1995

Грамадзянская вайна ў  Мазамбіка. Умяшанне ў падзеі СССР і Паўднёва-Афрыканскай Рэспублікі

1978-1979

Вайна паміж Угандай і  Танзаніяй

1988-1989, 1993-1994

Грамадзянская вайна ў  Бурундзі

1959, 1990-…

Грамадзянская вайна ў  Руандзе

1989-2003

Грамадзянская вайна ў  Ліберыі

1989-…

Грамадзянская вайна ў  Самалі

1991-2000

Грамадзянская вайна ў  Сьера-Леонэ

 

            У выніку каланіяльных падзелаўАфрыкі 44% дзяржмежаў праходзяць па мерыдыянам і паралель, 30% у прамым іскругленыя лініях і толькі 26% па межах рассялення этнічных груп. 13 дзяржаўякія не маюць выхаду да мора, а гэта значыць, што ў іх няма надзейных шляхоў паведамленніз вонкавым мірам. Такія штучныя межы спрыялі таму, што ў Афрыцы не апынуласяоднонациональных і монаэтнічная дзяржаў (акрамя Самалі - але і янадзеліцца на кланы. Такая сітуацыя прыводзіць да міжэтнічных канфліктаў сяродафрыканскіх дзяржаў. Адзін з самых крывавых канфліктаў адбыўся ў Руандзе. Ягоахвярамі сталі 800 тыс. чалавек.

            Канфлікты ўзнікалі і на рэлігійнайглебе паміж хрысціянамі і мусульманамі. У Эфіопіі пасля працяглай грамадзянскайвайны было абвешчана незалежная дзяржава Эрытрэю. Канфлікты нярэдка выходзілі замежы дзяржаўных межаў, перарасталі ў міждзяржаўныя сутыкнення.

            Так, Самалі ў 1977 г.прад'явіла тэрытарыяльныя прэтэнзіі да Эфіёпіі, прэтэндуючы на раёны, заселеныяплямёнамі, этнічна блізкай да самалійцаў. Вайна цягнулася амаль год. СССРнапярэдадні вайны падтрымліваў як рэжым М. Х. Марыяма у Эфіопіі, які прыйшоў даулады у выніку перавароту ў лютым 1974 г., так і С. Бары ў Самалі.Падчас вайны СССР стаў адкрыта на бок Эфіопіі, і падаў ёй дапамогу. Самаліпатрапіла ў сферу ўплыву ЗША.

            У 80-я гады Лівія адкрытаўмяшалася ў этнічны канфлікт у Чадзе. Яна прэтэндавала на частку тэрыторыікраіны. Каб не дапусціць распаўсюджвання ўплыву Лівіі, Францыя накіравала ў Чад сваевойскі. Лівійскія войскі пацярпелі паразу, а Міжнародны суд прызнаўтэрытарыяльныя прэтэнзіі Лівіі беспадстаўнымі.

            Стракаты этнічны склад прызахаванні родаплемянных адносін спарадзіў яшчэ адну асаблівасць палітычнага жыццяафрыканскіх краін - трайбализм.

            Трайбализм - племянной абоэтнічны сепаратызм ў грамадстве. На практыцы ён азначае, што ўсесацыяльна-эканамічныя адносіны пераламляюцца праз родаплемянных, этнічныя.Палітычныя партыі ствараюцца паводле этнічным прыкмеце, справы імкнуцца весьці толькі зсупляменнікамі.

            Адной з характэрных рысаў развіццяафрыканскага кантынента стала існаванне ваенна-дыктатарскіх рэжымаў ідамінаванне вайскоўцаў у грамадска-палітычным жыцці. Прычыны гэтай з'явыўнутраныя:

- Незавершаныпрацэсаў фарміравання афрыканскага грамадства;

- Адноснакароткі перыяд незалежнага развіцця афрыканскіх краінаў;

- Складанаеперапляценне розных тыпаў эканамічных адносін;

- Слабаясацыяльна-класавая дыферэнцыяцыя грамадства;

- Рэшткіродаплемянных адносін;

- Шырокі спектрідэалагічных поглядаў насельніцтва;

- Эканамічная іпалітычная залежнасць ад развітых краін;

- Наяўнасць такіхсацыяльных з'яў, як голад, галеча, хваробы, непісьменнасць, нізкая палітычнаякультура.

            Знешнія прычыны звязаныя зпроціборства СССР - ЗША ў перыяд "халоднай вайны".

            Ваенна-дыктатарскія рэжымы ўАфрыцы характарызуюцца палітычнай і эканамічнай нестабільнасцю, гвалтам,шэрагам дзяржаўных мецяжоў, міжэтнічных супярэчнасцямі, войнамі, гонкай узбраенняў(На ўзбраенне выдаткоўваецца 5% валавога ўнутранага прадукту; ў Паўднёвай Азіі -3,6%, Лацінскай Амерыцы - 1,6%), ростам палітычнай ролі арміі ўграмадстве, дыктатарскімі метадамі кіравання, карупцыяй.

            Улада дыктатара, як правіла,абапіраецца на тры палітычныя інстытуты: дзяржава, атрыманую ў спадчыну ад каланізатараў,якая ажыццяўляе жорсткую цэнтралізаваную ўлада па кіраванню грамадствам;аднапартыйную сістэму; ўзброеныя сілы. Дыктатарскія рэжымы перашкаджалідэмакратычных пераўтварэнняў у грамадстве і тармазілі сацыяльны прагрэс уафрыканскіх краінах.

            Ваенна-дыктатарскія рэжымы 60-80-хгадоў ХХ ст. можна падзяліць ў залежнасці ад іх арыентацыі направоавторитарни і ливоавторитарни.

            Правоавторитарни рэжымы зацвердзілісява Заіры, Цэнтральнаафрыканскай Рэспубліцы (ЦАР), Сьера-Леонэ, Чадзе, Ліберыі,Руандзе, ливоавторитарни - у Эфіопіі, Лівіі, Малі, Анголе, Мазамбіку.

            Дыктатар Ж. Б. Бакаса прыйшоў даўлады ў Цэнтральнаафрыканскай Рэспубліцы ў 1966 г. у вынікудзяржаўнага перавароту і правілаў краінай на працягу 13 гадоў. Ён абвясціў сябемаршалам і пажыццёвым прэзідэнтам, а пасля абвясціў рэспубліку імпэрыяй, асябе імператарам. За гады кіраваньня ён адхіляюць ад пасад ўсіх патэнцыйныхканкурэнтаў, высылаў іх з краіны, арыштоўваў, падвяргаў сярэднявечнымкатаваньням.

            Ідзі Амін Дада ў рэспубліцы Уганда"Праславіўся" масавым знішчэннем людзей. За восем гадоў праўлення ў70-я гады ў краіне было знішчана 800 тыс. чалавек.

            Конга(Заір). Конга здабыла незалежнасьць ў 1960 г. Аднак адразуу краіне ўспыхнула грамадзянская вайна. Лідэр нацыянальна-вызваленчай барацьбыПатрыса Лумумбу быў забіты. Пасля крывавай грамадзянскай вайны ў пачатку 60-хгод, у якую былі ўцягнуты суседнія дзяржавы, вядучыя краіны свету, ААН у краінезацвердзіўся ва ўладзе харызматычны лідэр Мабыць Банга. Больш за 30 гадоў ёнправіл краінай (пераназваў яе з Дэмакратычнай Рэспублікі Конга на Заір).Згодна з складзенай ім канстытуцыяй у краіне існуе толькі адна палітычная партыя,у якую аўтаматычна залічаны ўсё насельніцтва краіны. За гады яго праўленняЗаір з багатай краіны ператварыўся ў адну з самых бедных: яе знешні доўгдасягнуў 8 млрд даляраў ЗША. Затое сам Мабыць ў швейцарскіх банках трымаў 5000000000даляраў. У канцы 90-х гадоў становішча ў краіне абвастрылася, супраць рэжымуМабыць разгортваецца масавае паўстанцкага руху. У 1998 г. яго рэжым быўзвергнуты, сам Мілінкевіча збег (неўзабаве памёр ад невылечнай хваробы). Да ўладыпрыйшлі апазыцыйныя сілы на чале з Лораном Кабилой. Было вернута папярэднююназва краіны - Дэмакратычная Рэспубліка Конга, пачалося правядзенне рэформаў,аднак яны ператварыліся ў новы перадзел уласнасці ў карысць тых сілаў,прыйшлі да ўлады. У краіне з новай сілай успыхнула грамадзянская вайна,перарасла ў загальноафриканську за кантроль над прыроднымі багаццямі ДРК. Уёй прынялі ўдзел войскі 10 краін. У 2001 г. Кабила загінуў у перастрэлцыса сваім міністрам абароны, якога ён спрабаваў вызваліць. У сапраўдны дзеньстановішча ў краіне засталося нестабільным. Працягваецца канфлікт з 1998 г.,забраў жыцці больш за 2,5 млн чалавек.

            У Эфіопіі ў выніку дзяржаўнага перавароту 1974 да ўладыпрыйшоў Менгісту Хайле Марыям (чырвоны дыктатар). У краіне было ліквідаванаманархія і абвясціла Дэмакратычная Рэспубліка Эфіопію. У рэжыма Марыяма НЕбыло сацыяльнай апоры, хоць ён стараўся яе стварыць з дапамогай Рабочайпартыі Эфіёпіі і некаторых грамадскіх арганізацый. Імкненне Мабыць пабудавацьсацыялістычнае грамадства пацярпела няўдачу. У выніку барацьбы супрацьпаўстанцаў паўночных правінцый Тыгру і Эрытрэя паўстала апазіцыя ў самойэфіёпскай арміі (колькасць 500 тыс. чалавек). Пасля паразы арміі ў аперацыяхсупраць паўстанцаў дыктатар страціў падтрымку сярод армейскага кіраўніцтва інасельніцтва, ужо некалькі гадоў пакутаваў ад голаду, і ў траўні1991 бег з краіны ў Кенію, а затым у Зімбабвэ. А ад Эфіопііаддзялілася новая дзяржава Эрытрэя.

            Адной з найбольш развітых краінТрапічнай Афрыкі з'яўляецца Нігерыя, Якаяспрабуе гуляць вядучую ролю на заходнім узбярэжжы Афрыкі. Асноўнаекрыніца даходу краіны - нафту. Краіну засяляюць розныя народы,адрозніваюцца яшчэ і па веравызнанні: на поўначы - пераважна мусульмане, на поўдні- Пераважна хрысціяне. У 1960 г. былая ангельская калонія атрымаланезалежнасць. Найбольш развіты, багаты нафтай паўднёвы раён Нігерыі,заселены пераважна народам имбо, абвясціў сваю незалежнасць і стварэннерэспублікі Биафра. Але цэнтральная ўлада не жадала мірыцца са стратай іразгарэлася вайна (1967-1970 гг.) Сепаратысцкія рухі было задушана, увайне загінула каля 1 млн Нігерыйцы. Каб ліквідаваць прычыну сепаратызмуНігерыя стала Федэратыўнай Рэспублікай. За гады незалежнасці вялікую часткучасе ў краіне панаваў ваенны рэжым. Спроба ў 1993 г. генерала Ібрагімаперадаць уладу грамадзянскіх не атрымалася.

            У канцы 80-х гадоўваенна-дыктатарскія рэжымы ўступілі ў паласу вострых крызісаў, звязаных з распадамсацыялістычнай сістэмы і заканчэннем "халоднай вайны". Дыктатарызгубілі эканамічную і палітычную падтрымку з боку ЗША і СССР.

            МВФ і МБРР распрацавалі планэканамічнага аднаўлення Афрыкі. Прапаноўвалася правядзення рынкавых рэформаў уабмен на льготны крэдыт, скарачэнне дзяржаўных расходаў. Аднак гэты план неспрацаваў, запазычанасць дзяржаў Афрыкі перавысілі іх даходы. У той жа часпрацягваюцца канфлікты і грамадзянскія вайны. У пачатку XXI стагоддзя цэнтрамнапругі сталі краіны Заходняй Афрыкі: Сьера-Леонэ, Ліберыя, Кот `Слановай Косткі,Буркіна-Фасо г.д.

            Праблемы, якія стаяць перад краінаміАфрыкі, шматпланавасць і вырашыць іх нялёгка. Гэта магчыма толькі пры ўдзелесусветнага супольніцтва і ў формах, прыдатных для народаў Афрыкі.

            У пачатку XXI стагоддзя Афрыказастаецца адным з самых нестабільных і найменш развітых рэгіёнаў свету.Праблемы рэгіёну па унутраным сталі глабальнымі для чалавецтва.

 

Вынікі

            Афрыка паўднёвей Сахары ўдругой палове ХХ ст. стала цэнтрам найбольш вострых праблем ісупярэчнасцяў сучаснага свету.

            Пасля вызвалення ад каланіяльнайзалежнасці краіны кантынента сталі арэнай барацьбы паміж звышдзяржавамі, палігонамдля правядзення сацыяльна-эканамічных эксперыментаў. Усе мадэлі развіцця(Сацыялістычная арыентацыя, індустрыялізацыя, інтэграцыя і сусветную эканоміку іінш), якімі спрабавалі прытрымлівацца краіны Афрыкі, апынуліся малаэфектыўнымі.

            У цяперашні час праблемыкантынента сталі ўсё больш выяўляцца як глабальныя, якія немагчыма вырашыцьтолькі афрыканскім краінам.

 

Пытанні і пытанні:

1.    Як адбываўся працэс дэкаланізацыі ў Афрыцы? Які год атрымаў назву «годАфрыкі »?

2.    Якія праблемы стаяць перад маладымі афрыканскімі дзяржавамі?

3.    Што такое апартэід?

4.    Ахарактарызуйце развіццё ПАР на сучасным этапе.

5.    У 70-90-х гадах ХХ стагоддзя у Анголе пачалася грамадзянская вайна. Якія яепрычыны і наступствы?

6.    Назавіце прычыны працяглых і разлютаваных канфліктаў між дзяржавамі Афрыкі?

7.    Ахарактарызуйце асаблівасці  палітычнай жыцця краін Афрыкі.

8.    Што такое трайбализм і якое яго ўплыў на жыццё краіны Афрыкі?

9.    Падрыхтуйце разгорнуты план апавядання аб адным з канфліктаў, якія адбывалісяу краінах Афрыкі.