§ 9. Еўрапейская інтэграцыя (падручнік)

§9. Еўрапейская інтэграцыя

 

1. Перадумовы і вехіеўрапейскай інтэграцыі

            Ідэя адзінай Еўропы займала думкіеўрапейскіх палітыкаў ужо доўгі час і толькі ў другой палове ХХ ст.яна знайшла сваё практычнае ўвасабленне.  Інтэграцыяне можа быць спараджэннем адной палітычнай волі, для яе развіцця неабходныяпэўныя перадумовы.

 

Таб.: Перадумовыстварэнне адзінай Еўропы

Цывілізацыйныя

Эканамічныя

Гістарычныя

Ваенна-палітычныя

Геапалітычныя

Наяўнасць агульных духоўных  каштоўнасцяў, сумяшчальнасць сацыяльных і палітычных ідэалаў

Магчымасць  ўзаемадапаўняльнага эканамічнага і навукова-тэхнічнага развіцця

Традыцыйная ўзаемадзеянне,  ўзаемапавага. Традыцыйнае імкненне да адзінства (гвалтам ці добраахвотнае)

Агульнасць інтарэсаў з  галоўных пытанняў міжнароднага жыцця, супрацоўніцтва ў ваенных і  ваенна-палітычных саюзах, урэгуляванне тэрытарыяльных спрэчак

Магчымасць развіцця  эканамічна рэнтабельнай сеткі транспартных камунікацый

 

            Еўрапейская інтэграцыя з'яўляецца нагляднымпрыкладам вертыкальнай інтэграцыі, якая мае некалькі аспектаў: эканамічны,палітычнае, вайсковец. Яна актыўна развіваецца з пачатку 50-х гадоў. Яепачатак паклала рэалізацыя плана Маршала. У красавіку 1948 г. створанаАрганізацыю еўрапейскага эканамічнага супрацоўніцтва (ОЕЕС), якая ў верасні1950 была дапоўнена Еўрапейскім плацежным саюзам (ЕПС), які ў1961 замяніла Арганізацыя эканамічнага супрацоўніцтва і развіцця(АЭСР).

            Пераход ад простага міжнароднагаеўрапейскага супрацоўніцтва да цяперашняга наднацыянальнага супольнасціпачаўся 9 мая 1950, калі Роберт Шуман выступіў з ініцыятывай,апублікаваўшы план распрацаваны Жанам Монне па стварэнні галіновага аб'яднанняшасці краін (Францыі, ФРГ, Італіі і краін Бенілюкса), Еўрапейскае аб'яднанневугалю і сталі (ЕАВС). Навізной гэтага аб'яднання было стварэнне еўрапейскагаоргана кіравання незалежнага ад урадаў краін.

            Наступным крокам стала стварэнне 25Сакавіка 1957 г. Еўрапейскага Эканамічнага Супольнасці ("Сумеснырынак ") і Еўрапейскай супольнасці па атамнай энергетыцы (ЕСАЕ), або"Евроатом".

 

Рымская дамова 1957 г.

            Перапоўненырашучасці закласці асновы больш цеснага саюза паміж еўрапейскімі дзяржавамі;

            Перапоўненырашучасці забяспечыць сумеснымі дзеяннямі эканамічны і сацыяльны прагрэс сваіхкраін шляхам ліквідацыі бар `ераў, якія падзяляюць Еўропу;

            Ставячыасноўны мэтай сваіх намаганняў пастаяннае паляпшэнне ўмоў жыцця і працы сваіхнародаў.

            Прызнаючы,што ўхіленне існуючых перашкод, патрабуе неабходнасць ўзгодненых намаганняў з мэтайгарантаваць стабільнасць эканамічнага росту, раўнапраўнае гандаль і сумленнуюканкурэнцыю;

            Занепакоеныя ўмацаваннемсаюза эканомік і забеспячэннем іх гарманічнага развіцця пры скарачэнні разрывупаміж рознымі рэгіёнамі і адставаннем  краін, што знаходзяцца ў горшым становішчы;

            Жадаючысадзейнічаць з дапамогай агульнай гандлю палітыцы паступовага зняцця абмежаванняў наміжнародным гандлі;

            Жадаючыпацвердзіць салідарнасьць, якая гуртуе Эўропу і краіны іншых кантынентаў, і,Жадаючы забяспечыць развіццё іх росквіт у адпаведнасці са Статутам ААН;

            Перапоўненырашучасці ўмацаваць шляхам рэалізацыі названага комплексу, мір і свабоду і,заклікаючы іншыя народы Еўропы, якія падзяляюць гэтыя ідэалы, далучыцца да гэтыхвысілкаў;

Вырашылі стварыць Еўрапейскае эканамічнае супольнасць.

 

            Мэта ЕЭС- Спрыяць развіццю нацыянальных эканомік і абараняць Еўропу адзасілле амерыканскага капіталу. Ўмовамі ўступлення ў ЕЭС з'яўляецца ліквідацыя стратныхпрадпрыемстваў і дзяржаўных датацый. Краіны-ўдзельніцы сумесна распрацоўваюць эканамічнуюпалітыку, міждзяржаўныя праекты, мытныя тарыфы, якія рэгулююць фінансавую сістэму,наладжваюць сістэму міжнароднай спецыялізацыі з мэтай забеспячэннярэнтабельнасці вытворчасці, ствараюць адзіны рынак працы.

            У другой палове 60-х гадоўадбываецца аб'яднанне структур ЕАВС, ЕЭС, Евроатома з мэтай стварэння адзіныхорганаў (Савета, Камісій, Суда і інш.) У 1968 г. фармуецца адзіны мытны звяз.

Далейшаеразвіццё ЕЭС ідзе шляхам паглыблення эканамічнай і палітычнай інтэграцыі(Маастрыхцкая пагаднення аб стварэнні Еўрапейскага Супольнасці, 1992 г.).

            Працэс станаўлення ЕЭС быў доўгімі суправаджаўся крызіснымі з'явамі, выкліканымі структурнымі зменамі ўэканоміках краін, працэсам напрацоўкі сістэмы інтэграцыі.

            Было нямала і праціўнікаў ЕЭС. Так,у 1960 г. у процівагу "Агульнаму рынку" Вялікабрытанія ўтварылаЕўрапейскую асацыяцыю вольнага гандлю, у якую ўвайшлі Велікабрытанія, Швецыя,Нарвегія, Данія, Швейцарыя, Аўстрыя, Партугалія.

            Ў 60-я гады паміж ЕЭС і ЕАСТразгарэлася вострая канкурэнтная барацьба. У гэтай барацьбе ЕЭС атрымалапераканаўчую перамогу: за дзесяць гадоў (1960-1970) лёс ЕЭС ў сусветнымвытворчасці вырасла з 26% да 32%, у той час, як лёс ЕАСТ паменшылася з 16,5% да15%. У выніку гэтага ЕАСТ распалася, а яе сябры адзін за адным сталіпераходзіць у ЕЭС, і першай з іх была сама Вялікабрытанія.

            У 70-я гады ў ЕЭС ўступіліВялікабрытанія, Данія, Ірландыя. У 80-е - Грэцыя, Гішпанія, Партугалія.

            Пераход ад канфрантацыі дасупрацоўніцтва дзяржаў свету, завяршэнне "халоднай вайны" (другая палова80-х - 90-я гады), даў новы імпульс інтэграцыйным працэсам у Еўропе.Яны развіваліся ў двух напрамках: паглыбленне інтэграцыйных працэсаў іпашырэння ЕС (прыцягненне новых членаў за кошт краін Цэнтральнай, Паўночнай,Усходняй Еўропы.

            У 1987 г. члены ЕЭС ўвялі ў дзеянне"Адзіны еўрапейскі акт", па якім ліквідавалі існуючыя перашкоды ўэканамічным супрацоўніцтве, стварылі адзіную падатковую сістэму, адмяніліадрозненні ў сваіх заканадаўствы. Акрамя таго, краіны ЕЭС у маі 1992 г.заключылі пагадненне з Еўрапейскай асацыяцыяй свабоднага гандлю (ЕАСТ) аб адукацыіЕўрапейскай эканамічнай прасторы (АЭП). Тут свабодна перасоўваюцца капіталы,тавары, паслугі і рабочая сіла. 6 лютага 1992 г. ў г. Маастрыхце(Нідэрланды) краіны-члены ЕЭС падпісалі дамовы, па якім з 1 студзеня 1993пачалося функцыянаваньне адзінага рынку. Тады ж ўступіў у сілу дагавор абЕўрапейскі Саюз (ЕС), на аснове якога ў 1999 годзе завяршылася стварэннеадзінага валютнага прасторы - замест нацыянальных валют ўведзеная адзіная"Еўрапейскую валютную адзінку" - "еўра". Супольнасцьплануе распрацаваць агульную абаронную палітыку і ўвесці адзіную еўрапейскуюграмадзянства. Такім чынам, павінна ўтварыцца Еўрапейскі дом, якім будуць кіравацьЕўрапейскі савет, Савет ЕС, Еўрапейская камісія, Эўрапарлямэнт, Евросуд.

 

Этапы еўрапейскайэканамічнай інтэграцыі

Этапы

Змест

Зона свабоднага  гандлю

Адмена  пошліны. Квот і іншых абмежаванняў у гандлі паміж дзяржавамі-удзельнікамі пры  захаванні іх аўтаноміі ў мытнай і гандлёвай палітыцы ў адносінах да трэціх  краін

Мытны саюз

Увядзенне агульных  знешніх мытных тарыфаў і пераход да адзінай гандлёвай палітыкі ў дачыненні да  трэціх дзяржаў

Адзіны  ўнутраны (агульны) рынак

Мытны саюз  плюс ажыццяўлення мерапрыемстваў, якія забяспечваюць вольны рух паслуг, капіталаў і  рабочай сілы (уключаючы свабоду іх прафесійнай дзейнасці).

Эканамічны і  валютны саюз

Адзіны  ўнутраны рынак плюс гарманізацыя і каардынацыя эканамічнай палітыкі  дзяржаў-удзельніц на аснове сумеснага прыняцця рашэнняў і кантролю над іх  выкананнем, замена нацыянальных валют адзінай. Адзіная валютная і грашовая  палітыка

 

Поспехіеўрапейскай інтэграцыі зрабілі ЕС прывабным для іншых еўрапейскіх дзяржаў. 1Студзеня 1995 членамі ЕС сталі Швецыя, Фінляндыя, Аўстрыя. Аднак рэферэндумы ўНарвегіі і Швейцарыі далі перавага сілам, якія выступалі супраць ўступлення ў ЕС.

На саміце ЕЗ уАфінах ў красавіку 2003 г. было прынята рашэнне аб прыняцці ў Саюз яшчэ 10новых членаў, сярод якіх былі і былыя тры савецкія рэспублікі.

            У 2003 г. ЕС прыняў канцэпцыюадносін з краінамі-суседзямі. Таксама пачаўся разгляд Канстытуцыі ЕС. Аднакўсе спробы яе прыняць так і мелі поспеху.

 

Год ўступлення ў ЕЭС (ЕС)

Краіны

1957

Францыя, ФРГ, Італія,  Бельгія, Галандыя, Люксембург

1973

Вялікабрытанія, Данія,  Ірландыя

1981

Грэцыя

1986

Іспанія, Партугалія

1990

Пасля аб'яднання  Германіі усходнегерманскай зямлі (былая ГДР).

1995

Швецыя, Фінляндыя,  Аўстрыя

2004

Эстонія, Латвія,  Літва, Польшча, Чэхія, Венгрыя, Славакія, Славенія, Мальта, Кіпр (грэцкая  частка)

2007

Румынія, Балгарыя

 

2. Інстытуты ЕС

Еўрапейскі савет.

            Функцыянуе з 1974 г., ў1986 статус афіцыйна замацаваны Адзіным еўрапейскім актам. У саветўваходзяць кіраўнікі дзяржаў і кіраўнікі ўрадаў краін ЕС, а таксама Старшыня Еўрапейскайкамісіі. Еўрапейскі савет «дае Саюза неабходны імпульс для развіцця і вызначаеагульныя палітычныя арыенціры ». Засядае два разы ў год. На пасяджэнняхабмяркоўваецца агульная сітуацыя і асноўныя праблемы Саюза, а таксама стан сусветнайэканомікі і міжнародных адносін, вызначаюцца прыярытэты дзейнасці,прымаюцца праграмы і рашэння стратэгічнага значэння. Адбываюцца іпазапланавыя пасяджэння, на якіх абмяркоўваецца адно пытанне, які патрабуенеадкладнага палітычнага рашэння. ЕР па выніках дыскусій прымае палітычны дакумент,які трансфармуецца ў прававыя акты і рашэнні адпаведных органаў ЕС.

 Савет Еўрапейскага Саюза (Саветміністраў)

             Вышэйшы заканадаўчы орган ЕС. Мае права напрыняцця рашэнняў, забяспечвае агульную каардынацыю агульнай эканамічнайпалітыкі; ажыццяўляе кіраўніцтва бюджэтам (сумесна з Еўрапарламентам); заключаеміжнародныя дамовы.

            Савет ЕС складаецца з прадстаўнікоўдзяржаў - міністраў дзяржаў ЕС. Фактычна існуе каля 30 Саветаў, якія займаюццаканкрэтных напрамках дзейнасці ЕС і аб'ядноўваюць адпаведных нацыянальныхміністраў. Старшыня Савета абіраецца па чарзе на шэсць месяцаў.

Еўрапейская камісія

            Выканаўчы орган ЕС. Карыстаеццаправам заканадаўчай ініцыятывы, то ёсць распрацоўвае заканадаўчыя акты і накіроўвае іхна разгляд у Раду, кантралюе заканадаўчы працэс; сочыць за ужываннемпрынятых заканадаўчых актаў, у выпадку парушэння прымяняе санкцыі,накіроўваючы справу ў Суд. Акрамя таго, Камiсiя мае паўнамоцтвы прымацьрашэнні ў такіх сферах як сельская гаспадарка, гандаль, канкурэнцыя,транспарт, функцыянаваньне адзінага рынку, абарона навакольнага асяроддзя;кіруе бюджэтам і фондамі ЕС, нясе адказнасць за бюджэтныя выдаткі.

            Камісія складаецца з прадстаўнікоўдзяржаў ЕС (максімальна 27), якія прызначаюцца тэрмiнам на 5 гадоў нацыянальныміурадамі, але цалкам незалежныя ў выкананні сваіх абавязкаў. Кандыдатурысцвярджае Еўрапарламент.

            Камісія складаецца з генеральнагасакратара і больш за 20 генеральных дырэктараў, якія адказваюць за асобныянапрамкі дзейнасці ЕС. Агульны штат служачых Камісіі - больш за 15 тыс. чал.

Еўрапейскі парламент

            Бярэ свой пачатак у 1974 г.,калі прэзідэнт Францыі В. Жыскар д'Эстена высунуў ідэю стварэнняЕўрапарламент - палітычнага органа, закліканага выконваць дарадчыфункцыю пры выпрацоўцы агульных прынцыпаў сацыяльнай палітыкі (галоўнае -правы чалавека). Спачатку ў Еўрапарламент нацыянальныя парламенты дэлегавалі сваіхпрадстаўнікоў, у далейшым сталі праводзіцца агульныя прамыя выбары напартыйнай аснове (з 1979 г.). Пасля падпісання Маастрыхцкая дамоўленасцейЕўрапарламент стаў важным інстытутам ЕС.

            Еўрапарламент выконвае функцыі:праводзіць кансультацыі і ажыццяўляе кантроль за дзейнасцю іншых інстытутаў ЕС;адабрае або ўносіць папраўкі ў заканадаўчыя акты, бюджэт ЕС, сцвярджае бюджэтЕС і заключае міждзяржаўныя пагадненні. Колькасць Парламента не павінна перавышаць732 чал. Колькасць дэпутатаў залежыць ад колькасці насельніцтва краіны. Тэрмінпаўнамоцтваў дэпутатаў 5 гадоў. Дэпутаты размеркаваны па 20 камісіям, кіравальныяважнымі напрамкамі дзейнасці ЕС.

Суд еўрапейскіх супольнасцяў

Суд забяспечваеадзінае прымяненне і тлумачэнне правоў ЕС на ўсёй яго тэрыторыі. Суд разглядаеўсе пытанні, якія ўзнікаюць пры выкананні прававых нормаў Саюза. Рашэнне суду неабскардзіцца. Кампетэнцыя Суда не распаўсюджваецца на агульную знешнюю палітыку краінЕС, палітыку бяспекі і супрацоўніцтва дзяржаў-членаў у галіне правасуддзя іўнутраных справаў. Суд складаецца з 15 суддзяў (будзе 25) і 9 юрыдычных саветнікаў,прызначаныя урадамі краін тэрмінам на 6 гадоў, незалежныя у выкананні сваіхабавязкаў. У 1989 г. на дапамогу Суд створаны Суд першай інстанцыі. Якіразглядае пазовы асобных асоб на органы ЕС.

 

Цікава ведаць

Сімволіка СЕ і ЕС

            З моманту свайго стварэння СЕ заўсёдыадчувала неабходнасць прадастаўлення Еўропе сімвалы, з якім кожны з яе жыхароў мог бысябе атаясамліваць. 25 Кастрычнік 1955 Парламенцкая Асамблея СЕ прыняўаднагалоснае рашэнне абраць у якасці сваёй эмблемы сімвал круга з сінім полем, на якімнамаляваныя залатыя зоркі.

            8 сьнежня 1955 г Савет міністраўадобрыў гэта прапанова і зацвердзіла еўрапейскі сьцяг: вытанчаныя ў круг залатыязоркі на сінім фоне. Гэта азначае яднанне, самі ж зоркі сымбалізуюць сабойнароды Еўропы, колькасць «12» (па колькасці зорак, і гэта лік нязменна) сімвалізуедасканаласць і непадзельнасьць. А ў 1985 г. на пасяджэнні ў Мілане СЕ быў дасягнутыдамоўленасць аб тым, што прымаецца прапанова Камітэта па пытаннях народнасцяўЕўропы аб увядзенні ўласнага сцяга ЕЭС - сцяга, прынятага РЕ у1955 З 1986 г. ЕЭС выкарыстоўвае гэты сцяг як афіцыйную сімволіку.Такім чынам у СЕ і ЕЭС (ЕС) адзіны сцяг. Акрамя таго СЕ мае ўласны сьцяг,які пазначаны сімволіка дапоўненая літарай "С" - Council (г.зн. Савет).

01

СцягЕўрапейскі Саюз

 

            Еўрапейскі гімн быў прынятыСаветам Еўропы ў 1972 г., які з'яўляецца прэлюдыяй да "Оды радасьці" з Дзевятагасімфоніі Бетховена ў аранжыроўцы аўстрыйскага музыканта і дырыжора Гербертафон Караян. Як вядома, слова да «Оды радасці» ў свой час напісаў ФрыдрыхШылер. Аднак каб пазбегнуць спрэчак пра тое, на якой мове павінны гучаць словыгімна, было вырашана ад слоў адмовіцца.

Лозунгам ЕСвыказванне: «Адзіныя ў разнастайнасці".

 

            Акрамя названых структурфункцыянуюць: Эканамічны і сацыяльны камітэт, Камітэт рэгіёнаў, Палатааўдытараў (Падліковая палата). У цяперашні час стаіць пытанне аб абранніПрэзідэнта ЕС, зацвярджэнне Канстытуцыі ЕЗ (2004 г.).

            Ваенная інтэграцыя ў Еўропеажыццяўляецца ў рамках Еўра-атлантычныя структуры - НАТА, таксама ЗЕС і ЕС.

            У 1993 г. на канферэнцыі ўМаастрыхце было прынята рашэнне, што краіны ЕС павінны выпрацаваць "агульнуюпалітыку па абароне і бяспекі ». Асновай такой палітыкі павінны стаць так званыя«Задачы Петерсберг», прынятыя ЗЕС. Гэты дакумент вызначаў мэты, дзеля якіхеўрапейцы могуць аб'яднаць ваенныя намаганні (гуманітарныя, міратворчыя акцыі і г.д.),выратаванне мірных грамадзян падчас ваенных канфліктаў і тэрактаў,рашэння крызісаў. Пасля вайны ў Косава 1999 краіны ЕС ўсвядомілі сваёадставанне ў ваенных магчымасцях ад ЗША. У выніку на саміце ўг. Хельсінкі (снежань 2002) было прынята рашэнне аб стварэнніеўрапейскіх сіл хуткага рэагавання для садзейнічання стварэнні еўрапейскайнезалежнай абароны, з мэтай, каб ЕС быў у стане самастойна, без NATO, праводзіцьаперацыі па кантролі за крызісамі, міратворчыя і выратавальныя аперацыі. Колькасцьсіл хуткага рэагавання - 60 тыс. воінаў, 400 самалётаў, 100 караблёў.

 

3. Іншыя еўрапейскіяарганізацыі

            Сяродвялікай колькасці еўрапейскіх арганізацый акрамя ЕС варта адзначыць АБСЕ,аб'ядноўвае амаль усе еўрапейскія дзяржавы і СЕ.

Арганізацыя бяспекі і супрацоўніцтва ў Еўропе.

            Падчас разрадкі ў савецка-амерыканскіхадносінах (70-я гады) пачаўся рух еўрапейскіх народаў за ўмацаваннеміжнароднага супрацоўніцтва. Краіны еўрапейскага кантынента праявілі імкненнеда агульным прынцыпам суіснавання, супрацоўніцтва, дазволу супярэчнасцяў і стварэнняна іх аснове новай сістэмы міжнародных адносін. Іх сумесныя намаганні ў гэтымкірунку атрымалі назву "еўрапейскі працэс". Галоўным дакументам,вызначае шляхі супрацоўніцтва еўрапейскіх дзяржаў, з'яўляецца Заключны акт Нарады па бяспецыі супрацоўніцтве ў Еўропе (НБСЕ) (1975 г., Хельсінкі). 1 студзеня1995 НБСЕ атрымала іншую назву - АБСЕ (Арганізацыя па бяспецы ісупрацоўніцтву ў Еўропе, пастаянна дзеючы орган). Важнае значэнне маюцьдакументы Парыжскай нарады (Лістапада 1990 года) краін-удзельніцЕЭС-Хартыя для новай Эўропы, Сумесная дэкларацыя 22-х краін, Дагавор абзвычайных узброеных сілах у Еўропе, у якіх фактычна адпавядаюць прынцыпы ваенныхдактрын, міжнароднага суіснавання, механізмы агульнаеўрапейскага працэсу.

 

Савет Еўропы

            Важнымі структурамі ў развіцціінтэграцыйных працэсаў з'яўляецца Савет Еўропы (на сапраўдны дзень аб'ядноўвае 41 краіну),галоўнай задачай якой з'яўляецца абарона правоў чалавека. Ажыццяўляе нагляд за выкананнемправоў чалавека, дае рэкамендацыю, мае права ўводзіць санкцыі.

 

Еўрапейскія рэгіянальныя арганізацыі

Назвы арганізацый

Год стварэння

Кірунак дзейнасці

Краіны-сябры арганізацыі

НАТА  (Паўночнаатлантычны саюз)

1949

Узгадненне ваенна-палітычнай дзейнасці і абароне інтарэсаў краін  ўдзельнікаў, ў тым ліку з прымяненнем узброеных сіл

ЗША, Велікабрытанія,  Францыя, Нямеччына, Канада, Італія, Бельгія, Нідэрланды, Партугалія, Іспанія,  Грэцыя, Турцыя, Нарвегія, Данія, Люксембург, Ісландыя, Чэхія, Польшча,  Венгрыя, Румынія, Балгарыя

Удзельнікі праграмы «Партнёрства дзеля свету»: краіны Усходняй Еўропы, СНД.

Асаблівая партнёрства: Украіна, Расея

ПАА  (Паўночнаатлантычны асамблея)

1955

Узгадненне  дзейнасці НАТА на міжпарламенцкім узроўні

Краіны НАТА

ССАС (Савет  Паўночна-Атлантычнага супрацоўніцтва)

1991

Супрацоўніцтва  НАТА з краінамі Цэнтральнай і Усходняй Еўропы, Прыбалтыкі і СНД

Краіны НАТА  СНД, Прыбалтыкі, Славакія, Румынія, Балгарыя, Албанія

ЕС  (Еўрапейскі саюз)

1993

Шырокая інтэграцыя еўрапейскіх краін

Францыя, ФРГ, Італія,  Бельгія, Галандыя, Люксембург, Вялікабрытанія, Данія, Ірландыя, Грэцыя,  Іспанія, Партугалія, Швецыя, Фінляндыя, Аўстрыя, Латвія, Літва,  Польшча, Чэхія, Венгрыя, Славакія, Славенія, Мальта, Кіпр (грэцкая частка)

Асацыіраваныя члены: Балгарыя, Румынія, Турцыя

ЗЕС  (Заходнееўрапейскі саюз)

1955

Ўзгадненне  ваенна-палітычнай дзейнасці краін Заходняй Еўропы

Вялікабрытанія,  Францыя, Нямеччына, Італія, Бельгія, Нідэрланды, Партугалія, Іспанія, Грэцыя,  Люксембург

Асацыіраваныя члены:  Турцыя, Нарвегія, Ісландыя

Назіральнікі:  Данія, Ірландыя

Асацыіраваныя  партнёры: Венгрыя, Польшча, Чэхія, Славакія, Румынія, Балгарыя, Літва,  Латвія, Эстонія

СЕ (Савет Еўропы)

1949

Абарона правоў  чалавека, рашэнне гуманітарных праблем і еўрапейскай бяспекі

Усе краіны  Еўропы акрамя Андоры, Ватыкана, Манака

ПР (Паўночная  рада)

1952

Каардынацыя  палітычнай і эканамічнай дзейнасці краін Паўночнай Еўропы

Нарвегія,  Швецыя, Данія, Фінляндыя, Ісландыя

ЦЕІ  (Цэнтральнаеўрапейская ініцыятыва)

1989

Каардынацыя  палітычнай і эканамічнай дзейнасці краін Цэнтральнай Еўропы

Італія,  Аўстрыя, Албанія,  Беларусь, Балгарыя,  Венгрыя, Польшча, Чэхія, Славакія, Славенія, Харватыя, Боснія і  Герцагавіна, Македонія, Малдова, Румынія, Украіна

(ЦЕУВТ, па-ангельску .-  CEFTA) Цэнтральнаеўрапейская пагадненне аб свабодным гандлі

1993

Шматбаковае  супрацоўніцтва ў мэтах лібералізацыі гандлю. Развіццё свабоднага гандлю паміж  краінамі удзельнікамі

Венгрыя, Польшча,  Славакія, Чэхія, Славенія, Румынія, Балгарыя

«Вышэградзкая  група »

1991

Каардынацыя  палітычнай і эканамічнай дзейнасці краін Усходняй Еўропы

Венгрыя,  Польшча, Чэхія, Славакія

Арганізацыя Чарнаморскага  эканамічнага супрацоўніцтва (АЧЭС, ангельскай - OBSEC)

1992

Падтрымка  эканамічнага развіцця, дасягненні стабільнасці і свету ў Чарнаморскім  басейне. Стаць элементам агульнаеўрапейскага супрацоўніцтва

Албанія,  Арменія, Азербайджан, Балгарыя, Грэцыя, Грузія, Малдова, Расія, Румынія,  Турцыя, Украіна.

Назіральнікі:  Сербія і Чарнагорыя, Аўстрыя, Германія, Егіпет (жадае стаць паўнапраўным  членам), Ізраіль, Італія, Польшча, Славакія, Туніс, Францыя

АБСЕ  (Арганізацыя па бяспецы і супрацоўніцтве ў Еўропе)

1975

Выпрацоўка умоў  і мер па ўмацаванні даверу і бяспекі ў Еўропе

Злучаныя Штаты Амерыкі, Канада,  ўсе краіны Еўропы (акрамя Андоры) і СНД

Пакт  стабільнасці для Паўднёва-Усходняй Еўропы

1999

Садзейнічанне ўсталяванню  міру і ўмацавання дэмакратычных палітычных сістэм у краінах рэгіёну,  аднаўленне ў іх эканомікі і падтрымка вольнага рынка, паэтапным збліжэнню  народаў Балканскага паўвострава з астатняй Еўропай.

Каля 30  еўрапейскіх дзяржаў, міжнародных арганізацый, фінансавых устаноў і  рэгіянальных арганізацый

 

Вынікі

            Ідэя адзінай Еўропы не раз ўзнікала ўеўрапейскіх палітыкаў ("Злучаныя Штаты Еўропы", «ПанЕвропа", «Еўрапейскідом "і інш), аднак сваё рэальнае ўвасабленне яна знайшла толькі ў другой палове ХХ ст.Прайшоўшы складаны шлях інтэграцыйных працэсаў еўрапейцы стварылі Саюз (ЕС),якія рэальна функцыянуе, развіваецца i забяспечвае паступальнае развіццё ўсіхкраін Эўропы. Поспехі ЕС зрабілі яго прывабным для іншых краін, асабліва зУсходняй Еўропы. Адны краіны спрабуюць стаць яго членамі, іншыя пераймацьпрыклад.

 

Пытанні і заданні:

1.    Што абумовіла разгортвання актыўных інтэграцыйных працэсаў у Еўропе ў другойпалове ХХ стагоддзя?

2.    Якія вехі ў станаўленні адзінай Еўропы можна вылучыць? Свой адказабгрунтуйце.

3.    Вызначце храналагічныя Ромка кожнага этапу еўрапейскай інтэграцыі і дайцеяму характарыстыку.

4.    Ахарактарызуйце механізм функцыянавання ЕС, дайце характарыстыку яеорганам.

5.    Якія прычыны пашырэння ЕС на Усход? Вызначце наступствы гэтага працэсу.

6.    Назавіце вядучыя еўрапейскія арганізацыі, якія функцыі яны выконваюць?